Programy, metody – Przedszkole Miejskie nr 2

Podstawa programowa

PODSTAWA PROGRAMOWA WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO DLA PRZEDSZKOLI ORAZ INNYCH FORM WYCHOWANIA PRZEDSZKOLNEGO (Dz.U. 2016 poz. 895)

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 17 czerwca 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół.

Podstawa programowa wychowania przedszkolnego wskazuje cel wychowania przedszkolnego, zadania profilaktyczno-wychowawcze przedszkola, oddziału przedszkolnego zorganizowanego w szkole podstawowej i innej formie wychowania przedszkolnego, zwanych dalej „przedszkolami”, oraz efekty realizacji zadań w postaci celów osiąganych przez dzieci na zakończenie wychowania przedszkolnego. Celem wychowania przedszkolnego jest wsparcie całościowego rozwoju dziecka. Wsparcie to realizowane jest przez proces opieki, wychowania i nauczania – uczenia się, co umożliwia dziecku odkrywanie własnych możliwości, sensu działania oraz gromadzenie doświadczeń na drodze prowadzącej do prawdy, dobra i piękna. W efekcie takiego wsparcia dziecko osiąga dojrzałość do podjęcia nauki na pierwszym etapie edukacji.

Zadania przedszkola

Wspieranie wielokierunkowej aktywności dziecka poprzez organizację warunków sprzyjających nabywaniu doświadczeń w fizycznym, emocjonalnym, społecznym i poznawczym obszarze jego rozwoju.
Tworzenie warunków umożliwiających dzieciom swobodny rozwój, zabawę i odpoczynek w poczuciu bezpieczeństwa.
Wspieranie aktywności dziecka podnoszącej poziom integracji sensorycznej i umiejętności korzystania z rozwijających się procesów poznawczych.
Zapewnienie prawidłowej organizacji warunków sprzyjających nabywaniu przez dzieci doświadczeń, które umożliwią im ciągłość procesów adaptacji oraz pomoc dzieciom rozwijającym się w sposób nieharmonijny, wolniejszy lub przyspieszony.
Wspieranie samodzielnej dziecięcej eksploracji świata, dobór treści adekwatnych do poziomu rozwoju dziecka, jego możliwości percepcyjnych, wyobrażeń i rozumowania, z poszanowaniem indywidualnych potrzeb i zainteresowań.
Wzmacnianie poczucia wartości, indywidualność, oryginalność dziecka oraz potrzeby tworzenia relacji osobowych i uczestnictwa w grupie.
Tworzenie sytuacji sprzyjających rozwojowi nawyków i zachowań prowadzących do samodzielności, dbania o zdrowie, sprawność ruchową i bezpieczeństwo, w tym bezpieczeństwo w ruchu drogowym.
Przygotowywanie do rozumienia emocji, uczuć własnych i innych ludzi oraz dbanie o zdrowie psychiczne, realizowane m.in. z wykorzystaniem naturalnych sytuacji, pojawiających się w przedszkolu oraz sytuacji zadaniowych, uwzględniających treści adekwatne do intelektualnych możliwości i oczekiwań rozwojowych dzieci.
Tworzenie sytuacji edukacyjnych budujących wrażliwość dziecka, w tym wrażliwość estetyczną, w odniesieniu do wielu sfer aktywności człowieka: mowy, zachowania, ruchu, środowiska, ubioru, muzyki, tańca, śpiewu, teatru, plastyki.
Tworzenie warunków pozwalających na bezpieczną, samodzielną eksplorację otaczającej dziecko przyrody, stymulujących rozwój wrażliwości i umożliwiających poznanie wartości oraz norm odnoszących się do środowiska przyrodniczego, adekwatnych do etapu rozwoju dziecka.
Tworzenie warunków umożliwiających bezpieczną, samodzielną eksplorację elementów techniki w otoczeniu, konstruowania, majsterkowania, planowania i podejmowania intencjonalnego działania, prezentowania wytworów swojej pracy.
Współdziałanie z rodzicami, różnymi środowiskami, organizacjami i instytucjami, uznanymi przez rodziców za źródło istotnych wartości, na rzecz tworzenia warunków umożliwiających rozwój tożsamości dziecka.
Kreowanie, wspólne z wymienionymi podmiotami, sytuacji prowadzących do poznania przez dziecko wartości i norm społecznych, których źródłem jest rodzina, grupa w przedszkolu, inne dorosłe osoby, w tym osoby starsze, oraz rozwijania zachowań wynikających z wartości możliwych do zrozumienia na tym etapie rozwoju.
Systematyczne uzupełnianie, za zgodą rodziców, realizowanych treści wychowawczych o nowe zagadnienia, wynikające z pojawienia się w otoczeniu dziecka zmian i zjawisk istotnych dla jego bezpieczeństwa i harmonijnego rozwoju.
Systematyczne wspieranie rozwoju mechanizmów uczenia się dziecka, prowadzące do osiągnięcia przez nie poziomu umożliwiającego podjęcie nauki w szkole.
Organizowanie zajęć – zgodnie z potrzebami – umożliwiających dziecku poznawanie kultury i języka mniejszości narodowej lub etnicznej lub języka regionalnego – kaszubskiego.
Tworzenie sytuacji edukacyjnych sprzyjających budowaniu zainteresowania dziecka językiem obcym nowożytnym, chęci poznawania innych kultur.

Przygotowanie dzieci do posługiwania się językiem obcym nowożytnym nie dotyczy:

dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawności sprzężone, jeżeli jedną z niepełnosprawności jest niepełnosprawność intelektualna w stopniu umiarkowanym lub znacznym;
dzieci posiadających orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na inne niż wymienione w pkt 1 rodzaje niepełnosprawności, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 127 ust. 19 pkt 2 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz. U. z 2017 r. poz. 59), oraz jeżeli z indywidualnego programu edukacyjno-terapeutycznego wynika brak możliwości realizacji przygotowania do posługiwania się językiem obcym nowożytnym ze względu na indywidualne potrzeby rozwojowe i edukacyjne oraz możliwości psychofizyczne dziecka.

Osiągnięcia dziecka na koniec wychowania przedszkolnego

I. Fizyczny obszar rozwoju dziecka.

Dziecko przygotowane do podjęcia nauki w szkole:

zgłasza potrzeby fizjologiczne, samodzielnie wykonuje podstawowe czynności higieniczne;
wykonuje czynności samoobsługowe: ubieranie się i rozbieranie, w tym czynności precyzyjne, np. zapinanie guzików, wiązanie sznurowadeł;
spożywa posiłki z użyciem sztućców, nakrywa do stołu i sprząta po posiłku;
komunikuje potrzebę ruchu, odpoczynku itp.;
uczestniczy w zabawach ruchowych, w tym rytmicznych, muzycznych, naśladowczych, z przyborami lub bez nich; wykonuje różne formy ruchu: bieżne, skoczne, z czworakowaniem, rzutne;
inicjuje zabawy konstrukcyjne, majsterkuje, buduje, wykorzystując zabawki, materiały użytkowe, w tym materiał naturalny;
wykonuje czynności, takie jak: sprzątanie, pakowanie, trzymanie przedmiotów jedną ręką i oburącz, małych przedmiotów z wykorzystaniem odpowiednio ukształtowanych chwytów dłoni, używa chwytu pisarskiego podczas rysowania, kreślenia i pierwszych prób pisania;
wykonuje podstawowe ćwiczenia kształtujące nawyk utrzymania prawidłowej postawy ciała;
wykazuje sprawność ciała i koordynację w stopniu pozwalającym na rozpoczęcie systematycznej nauki czynności złożonych, takich jak czytanie i pisanie.

II. Emocjonalny obszar rozwoju dziecka.

Dziecko przygotowane do podjęcia nauki w szkole:

rozpoznaje i nazywa podstawowe emocje, próbuje radzić sobie z ich przeżywaniem;
szanuje emocje swoje i innych osób;
przeżywa emocje w sposób umożliwiający mu adaptację w nowym otoczeniu, np. w nowej grupie dzieci, nowej grupie starszych dzieci, a także w nowej grupie dzieci i osób dorosłych;
przedstawia swoje emocje i uczucia, używając charakterystycznych dla dziecka form wyrazu;
rozstaje się z rodzicami bez lęku, ma świadomość, że rozstanie takie bywa dłuższe lub krótsze;
rozróżnia emocje i uczucia przyjemne i nieprzyjemne, ma świadomość, że odczuwają i przeżywają je wszyscy ludzie;
szuka wsparcia w sytuacjach trudnych dla niego emocjonalnie; wdraża swoje własne strategie, wspierane przez osoby dorosłe lub rówieśników;
zauważa, że nie wszystkie przeżywane emocje i uczucia mogą być podstawą do podejmowania natychmiastowego działania, panuje nad nieprzyjemną emocją, np. podczas czekania na własną kolej w zabawie lub innej sytuacji;
wczuwa się w emocje i uczucia osób z najbliższego otoczenia;
dostrzega, że zwierzęta posiadają zdolność odczuwania, przejawia w stosunku do nich życzliwość i troskę;
dostrzega emocjonalną wartość otoczenia przyrodniczego jako źródła satysfakcji estetycznej.

III. Społeczny obszar rozwoju dziecka.

Dziecko przygotowane do podjęcia nauki w szkole:

przejawia poczucie własnej wartości jako osoby, wyraża szacunek wobec innych osób i przestrzegając tych wartości, nawiązuje relacje rówieśnicze;
odczuwa i wyjaśnia swoją przynależność do rodziny, narodu, grupy przedszkolnej, grupy chłopców, grupy dziewczynek oraz innych grup, np. grupy teatralnej, grupy sportowej;
posługuje się swoim imieniem, nazwiskiem, adresem;
używa zwrotów grzecznościowych podczas powitania, pożegnania, sytuacji wymagającej przeproszenia i przyjęcia konsekwencji swojego zachowania;
ocenia swoje zachowanie w kontekście podjętych czynności i zadań oraz przyjętych norm grupowych; przyjmuje, respektuje i tworzy zasady zabawy w grupie, współdziała z dziećmi w zabawie, pracach użytecznych, podczas odpoczynku;
nazywa i rozpoznaje wartości związane z umiejętnościami i zachowaniami społecznymi, np. szacunek do dzieci i dorosłych, szacunek do ojczyzny, życzliwość okazywana dzieciom i dorosłym – obowiązkowość, przyjaźń, radość;
respektuje prawa i obowiązki swoje oraz innych osób, zwracając uwagę na ich indywidualne potrzeby;
obdarza uwagą inne dzieci i osoby dorosłe;
komunikuje się z dziećmi i osobami dorosłymi, wykorzystując komunikaty werbalne i pozawerbalne; wyraża swoje oczekiwania społeczne wobec innego dziecka, grupy.

IV. Poznawczy obszar rozwoju dziecka.

Dziecko przygotowane do podjęcia nauki w szkole:

wyraża swoje rozumienie świata, zjawisk i rzeczy znajdujących się w bliskim otoczeniu za pomocą komunikatów pozawerbalnych: tańca, intencjonalnego ruchu, gestów, impresji plastycznych, technicznych, teatralnych, mimicznych, konstrukcji i modeli z tworzyw i materiału naturalnego;
wyraża swoje rozumienie świata, zjawisk i rzeczy znajdujących się w bliskim otoczeniu za pomocą języka mówionego, posługuje się językiem polskim w mowie zrozumiałej dla dzieci i osób dorosłych, mówi płynnie, wyraźnie, rytmicznie, poprawnie wypowiada ciche i głośne dźwięki mowy, rozróżnia głoski na początku i końcu w wybranych prostych fonetycznie słowach;
odróżnia elementy świata fikcji od realnej rzeczywistości; byty rzeczywiste od medialnych, byty realistyczne od fikcyjnych;
rozpoznaje litery, którymi jest zainteresowane na skutek zabawy i spontanicznych odkryć, odczytuje krótkie wyrazy utworzone z poznanych liter w formie napisów drukowanych dotyczące treści znajdujących zastosowanie w codziennej aktywności;
odpowiada na pytania, opowiada o zdarzeniach z przedszkola, objaśnia kolejność zdarzeń w prostych historyjkach obrazkowych, układa historyjki obrazkowe, recytuje wierszyki, układa i rozwiązuje zagadki;
wykonuje własne eksperymenty językowe, nadaje znaczenie czynnościom, nazywa je, tworzy żarty językowe i sytuacyjne, uważnie słucha i nadaje znaczenie swym doświadczeniom;
eksperymentuje rytmem, głosem, dźwiękami i ruchem, rozwijając swoją wyobraźnię muzyczną; słucha, odtwarza i tworzy muzykę, śpiewa piosenki, porusza się przy muzyce i do muzyki, dostrzega zmiany charakteru muzyki, np. dynamiki, tempa i wysokości dźwięku oraz wyraża ją ruchem, reaguje na sygnały, muzykuje z użyciem instrumentów oraz innych źródeł dźwięku; śpiewa piosenki z dziecięcego repertuaru oraz łatwe piosenki ludowe; chętnie uczestniczy w zbiorowym muzykowaniu; wyraża emocje i zjawiska pozamuzyczne różnymi środkami aktywności muzycznej; aktywnie słucha muzyki; wykonuje lub rozpoznaje melodie, piosenki i pieśni, np. ważne dla wszystkich dzieci w przedszkolu, np. hymn przedszkola, charakterystyczne dla uroczystości narodowych (hymn narodowy), potrzebne do organizacji uroczystości np. Dnia Babci i Dziadka, święta przedszkolaka (piosenki okazjonalne) i inne; w skupieniu słucha muzyki;
wykonuje własne eksperymenty graficzne farbą, kredką, ołówkiem, mazakiem itp., tworzy proste i złożone znaki, nadając im znaczenie, odkrywa w nich fragmenty wybranych liter, cyfr, kreśli wybrane litery i cyfry na gładkiej kartce papieru, wyjaśnia sposób powstania wykreślonych, narysowanych lub zapisanych kształtów, przetwarza obraz ruchowy na graficzny i odwrotnie, samodzielnie planuje ruch przed zapisaniem, np. znaku graficznego, litery i innych w przestrzeni sieci kwadratowej lub liniatury, określa kierunki i miejsca na kartce papieru;
czyta obrazy, wyodrębnia i nazywa ich elementy, nazywa symbole i znaki znajdujące się w otoczeniu, wyjaśnia ich znaczenie;
wymienia nazwę swojego kraju i jego stolicy, rozpoznaje symbole narodowe (godło, flaga, hymn), nazywa wybrane symbole związane z regionami Polski ukryte w podaniach, przysłowiach, legendach, bajkach, np. o smoku wawelskim, orientuje się, że Polska jest jednym z krajów Unii Europejskiej;
wyraża ekspresję twórczą podczas czynności konstrukcyjnych i zabawy, zagospodarowuje przestrzeń, nadając znaczenie umieszczonym w niej przedmiotom, określa ich położenie, liczbę, kształt, wielkość, ciężar, porównuje przedmioty w swoim otoczeniu z uwagi na wybraną cechę;
klasyfikuje przedmioty według: wielkości, kształtu, koloru, przeznaczenia, układa przedmioty w grupy, szeregi, rytmy, odtwarza układy przedmiotów i tworzy własne, nadając im znaczenie, rozróżnia podstawowe figury geometryczne (koło, kwadrat, trójkąt, prostokąt);
eksperymentuje, szacuje, przewiduje, dokonuje pomiaru długości przedmiotów, wykorzystując np. dłoń, stopę, but;
określa kierunki i ustala położenie przedmiotów w stosunku do własnej osoby, a także w stosunku do innych przedmiotów, rozróżnia stronę lewą i prawą;
przelicza elementy zbiorów w czasie zabawy, prac porządkowych, ćwiczeń i wykonywania innych czynności, posługuje się liczebnikami głównymi i porządkowymi, rozpoznaje cyfry oznaczające liczby od 0 do 10, eksperymentuje z tworzeniem kolejnych liczb, wykonuje dodawanie i odejmowanie w sytuacji użytkowej, liczy obiekty, odróżnia liczenie błędne od poprawnego;
posługuje się w zabawie i w trakcie wykonywania innych czynności pojęciami dotyczącymi następstwa czasu np. wczoraj, dzisiaj, jutro, rano, wieczorem, w tym nazwami pór roku, nazwami dni tygodnia i miesięcy;
rozpoznaje modele monet i banknotów o niskich nominałach, porządkuje je, rozumie, do czego służą pieniądze w gospodarstwie domowym;
posługuje się pojęciami dotyczącymi zjawisk przyrodniczych, np. tęcza, deszcz, burza, opadanie liści z drzew, sezonowa wędrówka ptaków, kwitnienie drzew, zamarzanie wody, dotyczącymi życia zwierząt, roślin, ludzi w środowisku przyrodniczym, korzystania z dóbr przyrody, np. grzybów, owoców, ziół;
podejmuje samodzielną aktywność poznawczą np. oglądanie książek, zagospodarowywanie przestrzeni własnymi pomysłami konstrukcyjnymi, korzystanie z nowoczesnej technologii itd.;
wskazuje zawody wykonywane przez rodziców i osoby z najbliższego otoczenia, wyjaśnia, czym zajmuje się osoba wykonująca dany zawód;
rozumie bardzo proste polecenia w języku obcym nowożytnym i reaguje na nie; uczestniczy w zabawach, np. muzycznych, ruchowych, plastycznych, konstrukcyjnych, teatralnych; używa wyrazów i zwrotów mających znaczenie dla danej zabawy lub innych podejmowanych czynności; powtarza rymowanki i proste wierszyki, śpiewa piosenki w grupie; rozumie ogólny sens krótkich historyjek opowiadanych lub czytanych, gdy są wspierane np. obrazkami, rekwizytami, ruchem, mimiką, gestami;
reaguje na proste polecenie w języku mniejszości narodowej lub etnicznej, używa wyrazów i zwrotów mających znaczenie w zabawie i innych podejmowanych czynnościach: powtarza rymowanki i proste wierszyki, śpiewa piosenki; rozumie ogólny sens krótkich historyjek opowiadanych lub czytanych wspieranych np. obrazkiem, rekwizytem, gestem; zna godło (symbol) swojej wspólnoty narodowej lub etnicznej;
reaguje na proste polecenie w języku regionalnym – kaszubskim, używa wyrazów i zwrotów mających znaczenie w zabawie i innych podejmowanych czynnościach: powtarza rymowanki i proste wierszyki, śpiewa piosenki; rozumie ogólny sens krótkich historyjek opowiadanych lub czytanych wspieranych np. obrazkiem, rekwizytem, gestem, zna godło (symbol) swojej wspólnoty regionalnej – kaszubskiej.

Warunki i sposób realizacji

Zgodnie z zapisami dotyczącymi zadań przedszkola nauczyciele organizują zajęcia wspierające rozwój dziecka. Wykorzystują do tego każdą sytuację i moment pobytu dziecka w przedszkolu, czyli tzw. zajęcia kierowane i niekierowane. Wszystkie do- świadczenia dzieci płynące z organizacji pracy przedszkola są efektem realizacji programu wychowania przedszkolnego. Ważne są zatem zajęcia kierowane, jak i czas spożywania posiłków, czas przeznaczony na odpoczynek i charakter tego odpoczynku, uroczystości przedszkolne, wycieczki, ale i ubieranie, rozbieranie. Bardzo ważna jest samodzielna zabawa.
Przedstawione w podstawie programowej naturalne obszary rozwoju dziecka wskazują na konieczność uszanowania typowych dla tego okresu potrzeb rozwojowych, których spełnieniem powinna stać się dobrze zorganizowana zabawa, zarówno w budynku przedszkola, jak i na świeżym powietrzu. Naturalna zabawa dziecka wiąże się z doskonaleniem motoryki i zaspokojeniem potrzeby ruchu, dlatego organizacja zajęć na świeżym powietrzu powinna być elementem codziennej pracy z dzieckiem w każdej grupie wiekowej.
Nauczyciele, organizując zajęcia kierowane, biorą pod uwagę możliwości dzieci, ich oczekiwania poznawcze i potrzeby wyrażania swoich stanów emocjonalnych, komunikacji oraz chęci zabawy. Wykorzystują każdą naturalnie pojawiającą się sytuację edukacyjną prowadzącą do osiągnięcia dojrzałości szkolnej. Sytuacje edukacyjne wywołane np. oczekiwaniem poznania liter skutkują zabawami w ich rozpoznawaniu. Jeżeli dzieci w sposób naturalny są zainteresowane zabawami prowadzącymi do ćwiczeń czynności złożonych, takich jak liczenie, czytanie, a nawet pisanie, nauczyciel przygotowuje dzieci do wykonywania tychże czynności zgodnie z fizjologią i naturą pojawiania się tychże procesów.
Przedszkole jest miejscem, w którym poprzez zabawę dziecko poznaje alfabet liter drukowanych. Zabawa rozwija w dziecku oczekiwania poznawcze w tym zakresie i jest najlepszym rozwiązaniem metodycznym, które sprzyja jego rozwojowi. Zabawy przygotowujące do nauki pisania liter prowadzić powinny jedynie do optymalizacji napięcia mięśniowego, ćwiczeń planowania ruchu przy kreśleniu znaków o charakterze literopodobnym, ćwiczeń czytania liniatury, wodzenia po śladzie i zapisu wybranego znaku graficznego. W trakcie wychowania przedszkolnego dziecko nie uczy się czynności złożonych z udziałem całej grupy, lecz przygotowuje się do nauki czytania i pisania oraz uczestniczy w procesie alfabetyzacji.
Nauczyciele diagnozują, obserwują dzieci i twórczo organizują przestrzeń ich rozwoju, włączając do zabaw i doświadczeń przedszkolnych potencjał tkwiący w dzieciach oraz ich zaciekawienie elementami otoczenia.
Współczesny przedszkolak funkcjonuje w dynamicznym, szybko zmieniającym się otoczeniu, stąd przedszkole powinno stać się miejscem, w którym dziecko otrzyma pomoc w jego rozumieniu.
Organizacja zabawy, nauki i wypoczynku w przedszkolu oparta jest na rytmie dnia, czyli powtarzających się systematycznie fazach, które pozwalają dziecku na stopniowe zrozumienie pojęcia czasu i organizacji oraz dają poczucie bezpieczeństwa i spokoju, zapewniając mu zdrowy rozwój.
Pobyt w przedszkolu jest czasem wypełnionym zabawą, która pod okiem specjalistów tworzy pole doświadczeń rozwojowych budujących dojrzałość szkolną. Nauczyciele zwracają uwagę na konieczność tworzenia stosownych nawyków ruchowych u dzieci, które będą niezbędne, aby rozpocząć naukę w szkole, a także na rolę poznawania wielozmysłowego. Szczególne znaczenie dla budowy dojrzałości szkolnej mają zajęcia rytmiki, które powinny być prowadzone w każdej grupie wiekowej oraz gimnastyki, ze szczególnym uwzględnieniem ćwiczeń zapobiegających wadom postawy.
Nauczyciele systematycznie informują rodziców o postępach w rozwoju ich dziecka, zachęcają do współpracy w realizacji programu wychowania przedszkolnego oraz opracowują diagnozę dojrzałości szkolnej dla tych dzieci, które w danym roku mają rozpocząć naukę w szkole.
Przygotowanie dzieci do posługiwania się językiem obcym nowożytnym powinno być włączone w różne działania realizowane w ramach programu wychowania przedszkolnego i powinno odbywać się przede wszystkim w formie zabawy. Należy stworzyć warunki umożliwiające dzieciom osłuchanie się z językiem obcym w różnych sytuacjach życia codziennego. Może to zostać zrealizowane m.in. poprzez kierowanie do dzieci bardzo prostych poleceń w języku obcym w toku różnych zajęć i zabaw, wspólną lekturę książeczek dla dzieci w języku obcym, włączanie do zajęć rymowanek, prostych wierszyków, piosenek oraz materiałów audiowizualnych w języku obcym. Nauczyciel prowadzący zajęcia z dziećmi powinien wykorzystać naturalne sytuacje wynikające ze swobodnej zabawy dzieci, aby powtórzyć lub zastosować w dalszej zabawie poznane przez dzieci słowa lub zwroty.Dokonując wyboru języka obcego nowożytnego, do posługiwania się którym będą przygotowywane dzieci uczęszczające do przedszkola lub innej formy wychowania przedszkolnego, należy brać pod uwagę, jaki język obcy nowożytny jest nauczany w szkołach podstawowych na terenie danej gminy.
Aranżacja przestrzeni wpływa na aktywność wychowanków, dlatego proponuje się takie jej zagospodarowanie, które pozwoli dzieciom na podejmowanie różnorodnych form działania. Wskazane jest zorganizowanie stałych i czasowych kącików zainteresowań. Jako stałe proponuje się kąciki: czytelniczy, konstrukcyjny, artystyczny, przyrodniczy. Jako czasowe proponuje się kąciki związane z realizowaną tematyką, świętami okolicznościowymi, specyfiką pracy przedszkola.
Elementem przestrzeni są także zabawki i pomoce dydaktyczne wykorzystywane w motywowaniu dzieci do podejmowania samodzielnego działania, odkrywania zjawisk oraz zachodzących procesów, utrwalania zdobytej wiedzy i umiejętności, inspirowania do prowadzenia własnych eksperymentów. Istotne jest, aby każde dziecko miało możliwość korzystania z nich bez nieuzasadnionych ograniczeń czasowych.
Elementem przestrzeni w przedszkolu są odpowiednio wyposażone miejsca przeznaczone na odpoczynek dzieci (leżak, materac, mata, poduszka), jak również elementy wyposażenia odpowiednie dla dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych.
Estetyczna aranżacja wnętrz umożliwia celebrowanie posiłków (kulturalne, spokojne ich spożywanie połączone z nauką posługiwania się sztućcami), a także możliwość wybierania potraw przez dzieci (walory odżywcze i zdrowotne produktów), a nawet ich komponowania.
Aranżacja wnętrz umożliwia dzieciom podejmowanie prac porządkowych, np. po i przed posiłkami, po zakończonej zabawie, przed wyjściem na spacer.

PROGRAMY WŁASNE

MAŁY ARTYSTA ZE SŁONECZNEJ CHATKI

opracowały: Ewa Bąk, Anna Kolp, Wioletta Ogiołda

Program przeznaczony jest dla dzieci w wieku 5 i 6 lat i jest szerszym spojrzeniem na działalność plastyczno- muzyczną przedszkolaka. Dzieci ze starszych grup wiekowych cechuje szybko wzrastająca aktywność ruchowa, postępujący rozwój umysłowy i motoryczny oraz zwiększająca się rola czynnika świadomości w postępowaniu. Równocześnie rozszerza się krąg zainteresowań dziecka pogłębianych przez dokładniejsze obserwacje, dociekanie przyczyn, różnych poznawalnych faktów i zjawisk.
Program ma charakter integracyjny, obejmuje różne obszary edukacyjne. Zawiera cele ogólne i szczegółowe (oczekiwane rezultaty) oraz metody i formy ich realizacji.

Składa się z 7 bloków opracowanych na podstawie następujących założeń programowych:

Stwarzanie warunków do pośredniego i bezpośredniego poznawania dzieł światowego malarstwa, rzeźby, muzyki klasycznej
Poznawanie i wyrażanie stanów emocjonalnych dzieci przez sztukę plastyczną i muzyczną. Rozbudzanie ekspresji twórczej dziecka ( swobodnej i kierowanej) poprzez ilustrowanie i interpretowanie opowiadań, utworów muzycznych, wspomnień z wycieczek
Utrwalanie zdobytych wiadomości z różnych obszarów edukacyjnych.
Doskonalenie sprawności manualnej dzieci poprzez wprowadzanie nowych technik plastycznych.
Odkrywanie własnych możliwości i twórczych zdolności.
Rozwijanie postaw prospołecznych.
„Moja mała Ojczyzna”- kultywowanie tradycji regionu śląskiego w muzyce i plastyce

Cele ogólne programu to:

uwrażliwienie dziecka na bogactwo otaczającego świata- dostrzeganie piękna we wszystkich aspektach życia.
stwarzanie warunków subiektywnego wyrażania piękna poprzez działalność plastyczno- muzyczną dziecka – zgodnie z zasadą¸ że piękno jest pojęciem względnym, piękne jest to, co się komu podoba.
rozwijanie poczucia estetyki, ekspresji artystycznej. Przygotowanie dziecka do uczestnictwa w życiu kulturalnym.
wyzwalanie aktywności plastycznej i muzycznej poprzez stymulację ruchową, słowną i muzyczną.
zapewnianie dziecku możliwości swobodnej i twórczej wypowiedzi plastycznej i muzycznej.

Sądzimy, że powyższe założenia programowe wespół z realizacją obowiązujących w przedszkolu podstaw programowych pozwolą nam ukształtować wrażliwego twórcę i odbiorcę sztuki.

PRZYJACIEL PRZYRODY

opracowały – Aleksandra Ligarska, Dorota Tadeusiak-Śliwa, Grażyna Panek

„Musimy nauczyć się dbać o środowisko w którym mamy żyć.
Chodzi o to, czy nauczymy się tego na czas”
David Gates

Od początku dziejów człowiek ściśle związany jest z przyrodą, pozostaje z nią w nieustannym kontakcie, jest jej częścią. Bogactwo otaczającej nas przyrody jest dla nas źródłem życia. Człowiek wkracza w nią, przekształca i korzysta z jej zasobów według swoich potrzeb. Swoją planową działalnością ingeruje w jej kształt, związki, jedność. Wydaje się ona być niewyczerpywalnym pokładem potrzebnych człowiekowi bogactw. Jednak musimy pamiętać, że tak nie jest. Niestety nie zawsze wkraczanie ludzi w świat przyrody jest celowe, kontrolowane i konieczne.

Już dzieci w wieku przedszkolnym winne być przygotowywane do świadomego kontaktu z przyrodą. Powinne mieć zbudowane podstawy pozytywnego stosunku do przestrzegania jej praw, a tym samym do jej ochrony i zabiegów pielęgnacyjnych.

Podstawowym celem tego programu jest takie organizowanie działań dydaktycznych, wychowawczych i profilaktycznych, by zbudowały w dzieciach silne podstawy zachowań zmierzających w kierunku pielęgnacji i ochrony przyrody. Mocną podstawę budującą pozytywne odniesienie do przyrody można stworzyć poprzez polisensoryczny kontakt dziecka z otaczającym go światem, który będzie kształtował jego osobisty stosunek do niej.

Podstawa programowa wyznacza kierunek działań zmierzający do wszechstronnego rozwoju dziecka w określonych sferach rozwojowych. Działania dydaktyczno-wychowawczo-profilaktyczne niniejszego programu odpowiadają tym założeniom – pozwalają odnaleźć dziecku swoje miejsce w przyrodzie, nawiązać z nią kontakt, pozostawać w ścisłym z nią związku. Dotyczą trzech obszarów aktywności dziecka:

ja i przyroda
grupa i przyroda
społeczeństwo i przyroda

Obszary te nieustannie przenikają się i wzajemnie na siebie oddziałują. Są bogatym źródłem przeżyć, wrażeń, aktywności poznawczej.Dziecko poznaje siebie. Jako część grupy jest jej aktywnym ogniwem współdziałającym z innymi. Jest także elementem społeczności. Grupa istnieje i działa w szeroko pojętym społeczeństwie, które oddziałuje na nią i na jednostkę. Dzięki temu dziecko stopniowo wykształca swój emocjonalny stosunek do otaczającego je świata, którego jest cząstką.

FOLKLOR TO RESZTKI PIĘKNA I POLSKOŚCI KTÓRE GODZI SIĘ RATOWAĆ

(motto z „Wychowania W Przedszkolu” 8/2000 str.468)

Opracowała Aleksandra Ligarska

Przybliżenie dzieciom oraz ich rodzicom folkloru i historii naszego regionu (Górny Śląsk), a z czasem pozostałych regionów Polski, to zadanie, które realizujemy w różnych formach od wielu lat. Dzieci z wielkim zainteresowaniem przyjmują treści dotyczące folkloru naszego regionu, dzielą się swymi przeżyciami z rodzicami i chętnie prezentują opanowane już piosenki czy tańce śląskie (np. podczas uroczystości z okazji Dnia Górnika, Dnia Babci i Dziadka).
W czasie, kiedy rdzenna ludność Śląska wymieszana jest z napływową, przybliżenie dorobku ludowego regionu jest dla jednych radosnym wspomnieniem i dzieleniem się swymi przeżyciami i pamiątkami, dla innych ciekawą formą poznania folkloru najbliższego środowiska.

Opracowany program autorski powstał na bazie przemyśleń związanych z bezpośrednią pracą z dziećmi (ich zainteresowania, przeżycia, stopień przyswajanych wiadomości i umiejętności), rozmów z rodzicami, lektury artykułów i publikacji książkowych dotyczących omawianego tematu oraz w oparciu o wytyczne programowe.

Moja ojczyzna to wszystko, co mnie otacza. Wszystko, a więc nie tylko domy, ulice, przyroda, lecz także sztuka, zwyczaje i tradycja. Cały materialny i duchowy dorobek ludzkości, który został zgromadzony, utrwalony i wzbogacony w ciągu jej dziejów oraz przekazywany kolejnym pokoleniom – czyli kultura. Jej część stanowi ludowa twórczość artystyczna zawierająca literaturę (przysłowia, baśnie, podania), muzykę (przyśpiewki, tańce, pieśni), plastykę (architekturę, malarstwo, grafikę, rzeźbę) – określana jako folklor.

Właśnie te środki artystyczne posiadają ogromny potencjał wartości i stają się środkami edukacyjnymi w działaniu dydaktycznym, wychowawczym i profilatyczno-terapeutycznym.

Wspomniane elementy folkloru oraz tradycja i zwyczaje, które funkcjonują w życiu rodziny, grupy rówieśniczej czy środowisku, kształtują jednostkę i wpływają na jej rozwój. Dzieje się to m.in. poprzez przekazy ustne (pieśni, baśnie, opowieści, historie rodzinne), funkcjonowanie panujących w danym regionie norm i zasad postępowania, działalność skansenów, muzeów, czy też zespołów regionalnych (wokalno-tanecznych).

Jednostka, a więc i dziecko przyjmuje wiele elementów folkloru i przekazuje je innym. Staje się tym samym ogniwem wielkiej całości.
Wiedza na temat środowiska, w którym się żyje (wieś, miasto, region), jego dorobku kulturowego, powinna służyć kształtowaniu osoby identyfikującej się z tym miejscem oraz odpowiedzialnej za nie.

Głównym celem edukacji przedszkolnej jest ukierunkowanie i wspieranie rozwoju dziecka na bazie jego potrzeb i możliwości rozwojowych. Cel ten jest realizowany w oparciu o relacje ze środowiskiem społecznym, kulturowym i przyrodniczym,

Tak więc wspomniane elementy folkloru (muzyka, literatura, plastyka) stają się środkami edukacyjnymi, a zadania, jakie wyznacza sobie nauczyciel może realizować w ciągu roku szkolnego we wszystkich obszarach podstawy programowej.

KODEKS PRZEDSZKOLAKA

PROGRAM PRACY WYCHOWAWCZO-PROFILAKTYCZNEJ PRZEZNACZONY DLA DZIECI W WIEKU 3-6 LAT

Opracowała: Dorota Tadeusiak – Śliwa, Urszula Słota

Motto programu to myśl greckiego sofisty Antyfona:

„Rzeczą dla człowieka najważniejszą jest WYCHOWANIE. Albowiem każda rzecz dobrze rozpoczęta daje nadzieję dobrego wyniku. Podobnie jak z glebą: jakie rzucisz ziarno, takiego możesz oczekiwać plonu. Tak też, jeśli młodemu zaszczepisz zacne wychowanie, będzie się ono zielenić i kwitnąć przez całe życie. I nie zniszczy go ani deszcz ani susza.”

Celem programu jest wypracowanie, wdrożenie i realizacja KODEKSU PRZEDSZKOLAKA zawierającego normy postępowania dziecka w wieku przedszkolnym, będące podstawą społecznie akceptowanego funkcjonowania człowieka w otaczającym świecie, poprzez kształtowanie umiejętności i zachowań prospołecznych.

Realizacja założeń i celów programu pozwala ukształtować u dzieci nawyki, umiejętności i zasad społecznego współdziałania w obszarach:

Chcę być koleżeński
Chcę rozumieć innych i być rozumianym
Chcę być kulturalnym.

PROGRAM EDUKACJI ZDROWOTNEJ

Opracowała: Gizela Teodorowska

„Żyć zdrowo” – zgodnie ze wskazaniami rodziców i nauczyciela.
Program przeznaczony jest dla dzieci z wszystkich grup wiekowych. Przedszkole promujące zdrowie to takie, w którym dominuje troska o zdrowie, dobre samopoczucie fizyczne, psychiczne i społeczne dzieci, nauczycieli i pozostałych pracowników. Problematyka uwzględniona w programie została podzielona na następujące bloki tematyczne:

Kształtowanie nawyków higieniczno – kulturalnych.
Prawidłowe odżywianie.
Wdrażanie do przestrzegania zasad bezpieczeństwa.
Rozwijanie sprawności ruchowej.
Dbanie o zdrowie swoje i innych.
Kształtowanie umiejętności dostrzegania potrzeb osób chorych i niepełnosprawnych.

Założenia programowe:

Stworzenie i zapewnienie takich warunków dzieciom aby nabyły umiejętności prozdrowotnych zachowań i poszanowanie zdrowia własnego i innych.

Cele programu:

wdrażanie do dbania o zdrowie własne i innych,
wdrażanie do higienicznego trybu życia,
rozbudzenie zainteresowania własnym zdrowiem i rozwojem
uświadomienie potrzeby prawidłowego odżywiania się, spożywanie urozmaiconych posiłków,
przekazywanie i wpajanie zasad kulturalnego i higienicznego spożywania posiłków,
wdrażanie do czynnego wypoczynku,
przyzwyczajanie do dbania o ład i porządek w otoczeniu,
wdrażanie do współdziałania i współżycia w grupie,
kształtowanie pozytywnych cech charakteru,
wdrażanie do przestrzegania bezpieczeństwa,
kształtowanie umiejętności radzenia sobie w sytuacjach zagrażających życiu, zdrowiu,
kształtowanie umiejętności dostrzegania potrzeb osób chorych, niepełnosprawnych,
kształtowanie zachowań sprzyjających zdrowiu.

METODY

Ćwiczenia Dennisona czyli gimnastyka mózgu

Kinezjologia edukacyjna, inaczej zwana gimnastyką umysłu, oznacza naukę o ruchu (z greckiego kinesis – ruch, logos – nauka). Dokładniej – jest to nauka zajmująca się ruchem i jego wpływem na uczenie się.
Wykorzystuje wzajemne zależności rozwoju fizycznego, emocjonalnego i intelektualnego. Natomiast edukacja (z łacińskiego educare – wychowywać, kształcić), co w danym kierunku oznacza poszukiwanie przez człowieka wiedzy o sobie, o wewnętrznych przeszkodach na drodze do rozwoju. Kinezjologia edukacyjna jest metodą wspierania naturalnego rozwoju człowieka, bez względu na jego wiek, poprzez różne specjalistyczne ćwiczenia ruchowe.

Metoda Paula i Gaiil Dennisonów

Metoda ta w powstała w latach 1976–1980. Autorami metody są amerykańscy pedagodzy Paul Dennison i jego żona Gaiil Dennison, którzy, prowadząc dwudziestoletnie badania nad efektywnymi sposobami uczenia się, dowiedli, że ruch fizyczny wpływa pozytywnie na harmonijną pracę mózgu. Należy dodać, iż Paul Dennison (walcząc z własną dysleksją) i szukając pomocy dla siebie opracował zestaw ćwiczeń zwanych „Metodą Dennisona”, które przetestował na sobie, a ich celem jest wspomaganie pamięci, wydolności mózgu, koordynacji motoryki ciała, a zwłaszcza współpracy dłoni ze zmysłem wzroku.

Cele metody kinezjologii edukacyjnej:

aktywizacja mechanizmów naturalnego rozwoju,
integracja funkcji półkul mózgowych,
rozwój ruchowy, emocjonalny i intelektualny,
zrozumienie psychologicznych i fizjologicznych reakcji ludzkiego (dziecięcego) organizmu na krótkotrwały i bardzo intensywny wysiłek fizyczny.

Kinezjologia Edukacyjna skierowana jest do dzieci:

z deficytami uwagi (lęk, agresja),
o specyficznych potrzebach edukacyjnych (upośledzenie umysłowe, autyzm, zespół Downa),
z mózgowym porażeniem dziecięcym,
z zaburzeniami sfery motywacyjnej,
dziećmi nadpobudliwymi psychoruchowo (ADHD),
dziećmi z zaburzeniami zachowania,
z dziećmi zdolnymi.

Ćwiczenia ,,Paula Dennisona” przy regularnym ich stosowaniu:

wspierają naturalny rozwój dziecka,
stymulują dzieci o specjalnych potrzebach edukacyjnych,
usuwają blokady ukryte w ciele dziecka,
wprowadzają ciało i umysł w stan optymalny do przyswajania wiedzy, równoważąc wymiar lateralności, koncentracji, stabilności,
poprawiają koncentrację na wykonywanych zadaniach,
poprawiają koordynację wzrokowo- ruchową,
poprawiają oddychanie,
zwiększają zdolności manualne,
uaktywniają lewą półkulę mózgu, odpowiedzialną za umiejętności,
synchronizują współpracę obu półkul mózgowych,
ponadto usuwają zmęczenie, energetyzują, odprężają, relaksują oraz pomagają w łagodzeniu stresów.

Mózg ludzki składa się z dwóch półkul – prawej (artystycznej) i lewej (logicznej), które spełniają różne funkcje i sposób ich funkcjonowania jest odmienny. Półkula prawa odpowiada za globalne przekazywanie informacji, pamięć długotrwałą, marzenia i zachwyt.
Półkula lewa odpowiada za spostrzeganie szczegółów, analizę, czas przyszły i rozumienie. Im bardziej obie półkule są aktywne, tym więcej tworzy się połączeń i szybciej są przetwarzane informacje.
Dla prawidłowego funkcjonowania we wszystkich zakresach życia człowiek powinien wykorzystywać obie półkule mózgowe. Ćwiczenia Dennisona pobudzają określone części mózgu i stymulują jego prace oraz integrują połączenia nerwowe w obu półkulach. U każdego człowieka dominuje zazwyczaj jedna półkula mózgowa. O dominacji danej półkuli decyduje styl raczkowania i pełzania w wieku niemowlęcym.

Ćwiczenia fizyczne mają wpływ na pracę mózgu; przy ich pomocy półkule mogą zostać włączone lub wyłączone. Natomiast praca całego mózgu zostaje zintegrowana. Dennison odkrył, że funkcje mózgu ludzkiego są trójwymiarowe, tak że stanowią całość. Proces kształcenia może być miły i przystępny, pod warunkiem, że zostanie poprowadzony wielowymiarowo:

wymiar lateralizacji (lewa i prawa półkula mózgu),
wymiar koncentracji (pień mózgu i płat czołowy),
wymiar stabilności (system limbiczny).

Dennisonowie odkryli ogromne możliwości ruchu fizycznego, które mogą być wykorzystywane zarówno w przypadku dzieci, jak i dorosłych. Tym wybitnym spostrzeżeniem badaczy jest ujawnienie dwóch zasadniczychtypów ruchów:

Typ pierwszy to ruch przekraczający linię środkową (utworzoną przez lewą i prawą stronę ciała), np. praca oczu przy czytaniu, pisaniu, rysowaniu, praca narządów słuchu, praca rąk w trakcie wykonywania jakiejś czynności itd.
Drugi typ to jednostronne ruchy ciała, powodujące rozdzielenie myśli i ruchu. Wymaga on wytężonej pracy umysłu, znacznej energii mózgu i ciała.

Ćwiczenia Gimnastyki Mózgu należy wykonywać w kolejności i kompleksowo. Czas poświęcony na jedno ćwiczenie to ok. 1–2 min, więc nie zabiera dużo czasu. Są łatwe w wykonywaniu i można je traktować jako zabawę, dzięki czemu sprawiają dużo radości i przynoszą zadowolenie. Ćwiczenia należy wprowadzać stopniowo. Obowiązuje zasada, że nowe ćwiczenie wprowadza się, gdy poprzednie jest opanowane.
Wymaga to trochę czasu, ale przynosi efekty. Ćwiczeniom towarzyszyć powinno wietrzenie pokoju i picie wody.

Mandale

Mandale to rysunki, diagramy figur: kwadratów, trójkątów, kręgów, kwiatów, ornamentów wpisanych w koło lub w kwadrat, które zachwycają swoją symetrią i ukazują, w jaki sposób chaos przeobraża się w formę harmonijną. Wszystkie elementy są uporządkowane od środka – przyporządkowane centrum. Mandale można rozważać, obserwować, można je komponować i malować. Komponowaniu mandali, towarzyszy wyciszenie umysłu, jest to rodzaj kontemplacji, wyprawy w głąb własnej psychiki.

W edukacji przedszkolnej mandale wspomagają ogólny rozwój dziecka:

rozwijają zdolności manualne, kształcą motorykę dłoni;
doskonalą funkcje percepcyjne;
pobudzają wyobraźnię w zakresie kolorystyki, kompozycji;
rozwijają umiejętność porządkowania barwnych plam i komponowania symetrycznych wzorów, ornamentów, kształtują wrażliwość, uspokajają;
pomagają odzyskać siły psychiczne, odprężenie, wewnętrzny spokój;
na dzieci nadpobudliwe działają uspokajająco, powodują u nich zwiększenie procesów hamowania nad procesami pobudzania, co ułatwia koncentrację uwagi, prowadzi do konsekwencji w działaniu, do wytrwałości, a także zmniejsza ilość gwałtownych i nieoczekiwanych zachowań;
w pracy z dziećmi agresywnymi stosowane systematycznie stopniowo doprowadzają do wyciszenia agresji. Brak wewnętrznej integracji u tych dzieci sprawia, że nie potrafią one zachować właściwego dystansu wobec różnych bodźców zewnętrznych;
na dzieci nieśmiałe, bierne, lękliwe działają pobudzająco, wzbudzając w nich uczucie satysfakcji, radości z osiągnięć, zachęcając do aktywności;
przyczyniają się też do rozwijania aktywności twórczej dziecka, ułatwiają i stymulują rozwój, ponieważ twórczość jest postawą edukacji kreatywnej;
powstające w wyniku ekspresji plastycznej są ekspresją własnych uczuć, obrazem osobowości dziecka;
dają możliwości diagnozujące dziecko, uwzględniając zastosowane kolory, kształty, połączenia kolorów, rodzaje zastosowanych linii;
w pracy psychoterapeutycznej pomagają odzyskać równowagę psychiczną, samoakceptację i pewność siebie, pozwalają również przezwyciężać lęki, obawy, kryzysy, relaksują, łagodzą napięcia.

Metoda Weroniki Sherborne

Nie zawsze zdajemy sobie sprawę z tego, jak ważny jest ruch w życiu każdego człowieka, w przyrodzie. Bez ruchu nie byłoby życia. Ruch towarzyszy w życiu człowieka od narodzin do śmierci, ujawniając się w różnych formach aktywności. Ruch związany jest z życiem codziennym, zaspakaja nasze potrzeby, pomaga wyrazić emocje. Za pomocą ruchu, człowiek wyraża swoje emocje, nawiązuje kontakt z otaczającą go rzeczywistością, z drugim człowiekiem. Ruch jest przejawem życia. Aktywność fizyczna jest czynnikiem kształtującym organizm człowieka i jego funkcje. Ruch jest podstawowym i naturalnym środkiem porozumiewania się, wychodzącym z centrum naszego ciała, do którego w pierwszym rzędzie sięgają dzieci małe i osoby z utrudnioną komunikacją słowną. Podstawą porozumiewania się za pomocą „języka ruchów” jest świadomość swojego ciała.

Okres przedszkolny jest szczególnie pomyślny dla prawidłowego kształtowania rozwoju motorycznego dziecka. Ponieważ aktywność ruchowa pociąga za sobą doskonalenie czynności i funkcji poszczególnych narządów, wzmacnia organizm dziecka, kształtuje i usprawnia wszystkie jego układy: głównie ruchowy i nerwowy, dlatego musimy pamiętać, że ruch jest podstawowym bodźcem rozwojowym, spełniającym funkcję stymulującą. Troska o prawidłowy rozwój fizyczny dziecka, o zapewnienie mu możliwości wszechstronnego ruchu, jest działaniem na rzecz szeroko pojętego zdrowia dziecka – zdrowia fizycznego, psychicznego i społecznego.

Metoda wg. Weroniki Sherborn jest metodą niewerbalną, poprawia ona komunikację dziecka z otoczeniem, uaktywniając „język ciała i ruchu”. Ćwiczenia wskazane przez Weronikę Sherborn można stosować z dzieckiem w każdym przedziale wiekowym. Wykorzystanie tej metody zależy jedynie od naszej inicjatywy i zapotrzebowania. Zaletą tych zajęć jest, to, że nie potrzebujemy żadnych drogich pomocy, a jedynie dużo wolnej przestrzeni, odpowiednie podłoże (np.: koc, materac) i świeże powietrze. Dzięki tym ćwiczeniom, dzieci uczą się poznawać przestrzeń i zachowywać w niej, czują się swobodnie i nie obawiają się otoczenia. Stają się mniej zahamowane i bardziej otwarte na sytuacje problemowe.

Metoda ta pozwala dzieciom poznać swoje ciało i uczy kontrolować jego ruchy, ułatwia też nawiązywanie kontaktów, uczy empatii. Bardzo ważnym walorem metody W. Sherborne jest to, iż w atmosferze radosnej zabawy umożliwia dzieciom zaspokojenie potrzeb psychicznych (bezpieczeństwa), wzrostu i rozwoju, w tym potrzeb społecznych i poznawczych. Ponadto Ruch Rozwijający pozwala na osiąganie zamierzonych efektów poprze eliminowanie czynników stresujących typu: nakaz, przymus, strach, lęk, obawa.

W metodzie Ruchu Rozwijającego W. Sherborne stosuje się trzy grupy ćwiczeń:

Ćwiczenia z „z” – to ćwiczenia ruchowe, w których jeden z partnerów jest bierny, drugi zaś aktywny i opiekuńczy względem niego. W ćwiczeniach tych nie występuje nawiązywanie kontaktu wzrokowego. Ćwiczenia te mają za zadanie budowanie i wzmacnianie wzajemnego zaufania i zrozumienia przy pełnieniu odmiennych, uzupełniających się ról.

Ćwiczenia „przeciw” – to ćwiczenia ruchowe, których celem jest uświadomienie uczestnikom ich własnej siły przy współdziałaniu z partnerem. Te ćwiczenia powinny być pozbawione agresji. Ćwiczenia „przeciwko”, mające charakter zabaw pseudoagresywnych, dają dzieciom możliwość poznania własnych i cudzych sposobów reagowania, możliwości radzenia sobie w sytuacji konfliktu, uświadomienia emocji. Świadomość ta pozwala kontrolować swoje emocje i zachowania;

Ćwiczenia „razem” – to takie ćwiczenia ruchowe, które wymagają jednakowego zaangażowania partnerów. Ćwiczenia te prowadzą do wytworzenia harmonii i równowagi. Udział w nich wymaga wzajemnego zaufania, zrozumienia, współpracy i równego wkładu wysiłku fizycznego, co jest warunkiem osiągnięcia sukcesu.
W ćwiczeniach tych jest bardzo ważny kontakt wzrokowy między partnerami oraz ćwiczenia o charakterze relaksacyjnym („relaks”).

Literatura:
Marta Bogdanowicz, Dariusz Okrzesik: Opis i planowanie zajęć według Metody Ruchu Rozwijającego Weroniki Sherborne, wyd. HARMONIA 2009

Wprowadzenie w świat pisma I. Majchrzak (odimienna metoda nauki czytania).

Wg koncepcji I. Majchrzak rozumienie słowa powinno wyprzedzać umiejętność jego odczytania, „bo to nie litery się czyta, tylko sens”. O nabyciu umiejętności czytania decydują umysł i wzrok. Dziecko od samego początku wchodzi w świat pisma jako w świat znaczeń, a nie poszczególnych liter. W swoich założeniach koncepcja pomija prawie zupełnie analizę i syntezę słuchową, a nowością jest to, że naukę rozpoczyna od imienia, które jest słowem „otwierającym świat pisma”. Jest kluczem, za pomocą którego dziecko może, w sposób dla siebie najłatwiejszy i najbardziej naturalny, odkryć alfabetyczną strukturę pisma, czyli reakcję znaczeniową między wyrazem napisanym a słowem mówionym oraz reakcję brzmieniową między literą a fonemem.

Wczesne czytanie przebiega zgodnie z pewnymi etapami:

Akt inicjacji – wprowadzenie wizytówek z imionami dzieci. Na wizytówkach wpisujemy imiona według propozycji dzieci. Mogą być zdrobnienia. Wizytówki wypisujemy przy dziecku, objaśniając każdą napisaną literę. Następnie wizytówki rozwieszamy w sali, w miejscach wybranych przez przedszkolaków np. na szufladkach, ścianach, bokach szafek itd.
Ściana pełna liter – Na długiej taśmie przygotowujemy alfabet do demonstracji z literami pisanymi i drukowanymi, dużymi i małymi, który jest na stałe przymocowany do tablicy lub jednej ze ścian w sali. Alfabet uzmysławia dzieciom, że wszystkie, tak różne w brzmieniu imiona, zostały zapisane za pomocą ograniczonej liczby znaków. Dzieci w sposób spontaniczny odszukiwały litery, które są w imionach.
Prezentacja alfabetu – nauczycielka prezentuje wszystkie litery alfabetu duże i małe. Jedna litera na dzień. Omawia ich kształt oraz brzmienie. Dzieci sprawdzają, czy wskazana litera znajduje się w ich imieniu.
Targ liter – Polega na wymianie z innymi dziećmi poszczególnych liter zawartych we własnym imieniu lub nazwach wybranych do zabaw desygnatów. Ten etap jest przeplatany różnorodnymi czynnościami manualnymi, aktywizującymi dziecko i utrwalającymi poznane liter. „Targ liter” to okres różnych zabaw i gier z wykorzystaniem liter, sylab i wyrazów o prostej budowie. W czasie tych zabaw dziecko powinno kojarzyć dźwięk(głoskę) z jej zapisem graficznym (literą).
Gry w sylaby – na kartkach papieru piszemy sylaby, początkowo tylko najprostsze, później bardziej skomplikowane i rozdajemy je dzieciom pytając „Masz słowo, czy nie masz słowa?” Komu sylaby ułożą się
w słowa ten wygrywa.
Nazywanie świata – to ćwiczenie, które polega na przyporządkowaniu odpowiedniej nazwy do wszystkiego co znajduje się wokół nas. To zabawa, w której dzieci etykietują przedmioty w sali. Im więcej liter dziecko poznało, tym łatwiej dochodzi do rozszyfrowania znaczenia danego słowa.

Metoda dobrego startu

Istotną rolę w Metodzie Dobrego Startu pełnią trzy elementy:

- wzrokowy (znak graficzny),
- słuchowy (piosenka)
- motoryczny (odtwarzanie znaków graficznych zgodnie z rytmem piosenki).Ćwiczenia zawarte w metodzie usprawniają jednocześnie analizatory: wzrokowy, słuchowy i kinestetyczno – ruchowy, kształtują lateralizację i orientację w schemacie własnego ciała i przestrzeni, oddziaływają na procesy emocjonalne i zachowania społeczne oraz twórczą aktywność. W zajęciach prowadzonych Metodą Dobrego Startu wyodrębnia się trzy podstawowe rodzaje ćwiczeń:
  - ćwiczenia ruchowe
  - ćwiczenia ruchowo – słuchowe
  - ćwiczenia ruchowo – słuchowo – wzrokowe.

Zajęcia prowadzone Metodą Dobrego Startu przebiegają według stałego schematu: zajęcia wprowadzające, właściwe i końcowe.

Zajęcia wprowadzające. Ich celem jest skoncentrowanie uwagi dziecka na rozpoczynającej się pracy i usprawnianie niektórych funkcji psychomotorycznych, głównie językowych, motoryki oraz orientacji w schemacie ciała i w przestrzeni. Zaczynają się od ćwiczeń koncentracji uwagi i orientacji w schemacie ciała i przestrzeni. Potem następuje nauka piosenki, która będzie towarzyszyła dalszym zajęciom. Rozmawiając z nauczycielką o piosence dzieci uczą się poprawnego formułowania pytań i odpowiedzi, ćwiczą słuch fonematyczny. Dzieci zaznajamiają się również z konkretnymi materiałami, które stanowią ilustrację piosenki. Do piosenki dołączony jest wzór graficzny, który również nawiązuje do treści piosenki.

Zajęcia właściwe rozpoczynają się od ćwiczeń ruchowych. Jest to zabawa ruchowa nawiązująca do treści piosenki, w której dzieci ćwiczą umiejętność utrzymywania równowagi i sprawność ruchową całego ciała oraz usprawniają ruchy rąk. Podczas ćwiczeń ruchowo – słuchowych dzieci, śpiewając piosenkę wystukują jej rytm na bębenku, na woreczku z grochem, (wykonując ruchy uderzając – w rytm piosenki – w wałek stroną wewnętrzną, zewnętrzną, brzegiem dłoni, pięścią, potem palcami).

Ćwiczenia ruchowo – słuchowo – wzrokowe to uczenie wykonywania wzorów w rytm jednocześnie śpiewanej piosenki. Mają one największe znaczenie w MDS, stanowiąc najbardziej złożoną formę ćwiczeń (angażują jednocześnie trzy analizatory: ruchowy, słuchowy i wzrokowy). Kolejne etapy tego ćwiczenia przebiegają według ustalonego schematu:

Próba odtwarzania samodzielnego ruchem rytmu piosenki lub dobieranie wzoru do piosenki
Pokaz i omówienie wzoru, demonstracja ćwiczenia.
Utrwalenie wzoru i jego powiązania z piosenką – wodzenie palcem po wzorze.
Odtwarzanie wzoru: w powietrzu – ręką, na podłodze – nogą, na powierzchni stołu lub podłogi – palcem, na tackach z piaskiem – palcem, na dużym arkuszu papieru pakowego, na tabliczkach – kredą, na kartce papieru z bloku rysunkowego – pędzlem, ołówkiem, kredą.

Zajęcia końcowe to ćwiczenia relaksacyjne, wyciszające oraz oddechowe i usprawniające narządy artykulacyjne.

Metoda nauki dziecięcej matematyki prof. E.Gruszczyk-Kolczyńskiej

„Myślą przewodnią Dziecięcej matematyki jest wtopienie edukacji matematycznej w proces wspomagania rozwoju umysłowego.”

Edukacja matematyczna przedszkolaków musi być więc połączona z intensywnym rozwojem myślenia z kształtowaniem odporności emocjonalnej oraz z ćwiczeniem pewnych umiejętności matematycznych.

Najważniejsze w tej edukacji są osobiste doświadczenia dziecka. To one stanowią budulec, z którego dziecko tworzy pojęcia i umiejętności. Specjalnie dobrane wpływają na rozwój myślenia i hartowanie dziecięcej odporności. W trakcie ich przetwarzania dziecko nazywa przedmioty raz wykonywane czynności, co sprzyja rozwojowi koncentracji jego uwagi i pomaga dostrzegać mu to, co ważne.

„Na swój sposób dziecko ma czuć sens tego co robi”. Na podstawie jego wypowiedzi dorosły może stwierdzić, czy dziecko rozumuje prawidłowo i czy uczy się tego co trzeba.

Metoda pedagogiki zabawy według Polskiego Stowarzyszenia Pedagogów i Animatorów KLANZA

Polskie Stowarzyszenie Pedagogów i Animatorów „Klanza” powstała przez złożenie liter nazwy KLub ANimatora ZAbawy. „Klanza” to określony styl pracy z grupą : zabawa i współpraca z wykorzystaniem muzyki, plastyki, śpiewu i tańca, atmosfera otwartości i wzajemnej życzliwości; twórczość i samodzielność w uczeniu się; podmiotowe traktowanie uczestników zajęć bez względu na wiek i poziom sprawności.

Metoda aktywnego słuchania muzyki wg B. Strauss

Metoda aktywnego słuchania muzyki została stworzona przez Batii Strauss, która propagowała muzykę klasyczną oraz ludową różnych krajów. Przez aktywne słuchanie muzyki metoda Batii Strauss pozwala na przybliżenie dzieciom muzyki klasycznej. Dzieci aktywnie słuchają- to znaczy do słuchanego utworu wykonują proste ruchy, gesty, pląsy proponowane przez nauczyciela. W przypadku dzieci młodszych są to proste ruchy ilustracyjne, krótkie opowiadania związane z każdym utworem muzycznym. W trakcie aktywnego słuchania muzyki dzieci mimowolnie poznają strukturę utworu muzycznego, poprzez różnicowanie jego części, powtarzanie elementów. Zabawy rytmiczne są pierwszym etapem przygotowującym do wprowadzenia instrumentów perkusyjnych.

Metoda gimnastyki twórczej według R. Labana

Metoda ta nazywana jest również metodą improwizacji ruchowej i daje nauczycielowi dużą swobodę wyboru zadań ruchowych. Trzeba dzieciom wyjaśnić, co mają robić, natomiast „jak robić”, to będzie wynikało z inwencji twórczej ćwiczących, ich pomysłowości, fantazji, doświadczeń ruchowych. Pokaz nauczyciela na zajęciach prowadzonych tą metodą staje się zbędny, schodzi na dalszy plan. W metodzie tej posługujemy się różnymi formami ruchu, takimi jak: odkrywanie, naśladowanie, inscenizacja, mimika, pantomima, gimnastyka.

Metoda ruchowej ekspresji twórczej oparta jest na 16 tematach generalnych, z który każdy uwzględnia inny charakter ruchu, bądź różnorodne kombinacje czynności.

Tematy stosowane na zajęciach w przedszkolu dotyczą głównie tematów o najniższym stopniu trudności:

wyczucie własnego ciała;
wyczucie ciężaru (siły, energii) i czasu;
wyczucie przestrzeni;
wyczucie płynności ruchów i ciężaru (siły, energii) w przestrzeni i w czasie;

Metoda C. Orffa

Metoda wychowawcza według Orffa składa się z dwóch elementów słowa i dźwięku. Według przekonania Orffa muzyka wywodzi się ze słowa. Dlatego wychowywanie najmłodszych powinno się rozpocząć od rytmizowania imion, zabawek, kwiatów, etc. U starszych dzieci wprowadza się powiedzonka, przysłowia. Drugi element dźwięk daje on możliwość wprowadzenia do ćwiczeń akompaniamentu wykonywanego przez samych uczniów-dzieci stają się małymi kompozytorami. Dzieci samoistnie próbują stworzyć melodię do zrytmizowanych tekstów. Podstawowym zaleceniem Orffa w tego typu ćwiczeniach jest to by „instrumentować” ciała dzieci-klaskanie, tupanie, pstrykanie, etc. oraz wykorzystywać instrumenty muzyczne- bębenki, tamburyny, marakasy, kastaniety, grzechotki z brzękadłami ,etc. oraz melodycznie- dzwonki, met alofony, ksylofony, trójkąty. W edukacji starszych dzieci można zastosować instrumenty strunowe oraz dęte.

Metoda Carla Orffa pozwala na twórczą samodzielność dzieci, poszukiwanie różnych rozwiązań, odkrywanie coraz to innych, bogatszych środków wyrazu. Taka aktywność prowadzi do intensywnego rozbudzania wyobraźni i wrażliwości w ogólnym i muzycznym znaczeniu, do wejścia w bogaty świat muzyki, nawet przy niewielkiej wiedzy muzycznej dziecka.

Techniki relaksacyjne

Są to specjalne ćwiczenia (fizyczne lub wyobrażeniowe), które umożliwiają odprężenie organizmu, radzenie sobie ze złością, strachem, bólem, poczuciem straty, a przy okazji uspakajają oddech, obniżają ciśnienie, zmniejszają napięcie mięśni i – jak twierdzą psychologowie – pomagają one w harmonijnym rozwoju każdego dziecka. Można połączyć relaksację i krótkie wizualizacje – na koncentrację uwagi, uspokojenie, rozluźnienie czy np. wizualizacje złości, która pomoże dziecku uporać się z tymi emocjami.

Metody dramy i zabaw parateatralnych

Drama wykorzystuje naturalną skłonność człowieka do naśladownictwa i zabawy. Techniki dramowe to:

rola (nie odgrywać, tylko być w roli, trening emocjonalny, aby rozwijać uczucia, wyobraźnię, intuicję)
etiuda pantomimiczna
improwizacja
scenka improwizowana

Teatr jest specyficzną dziedziną sztuki, gdyż łączy w sobie różne dziedziny twórczości artystycznej: plastykę, muzykę, literaturę i taniec. Obecnie teatr w rozwoju dziecka pełni funkcje kształcące, wychowawcze i terapeutyczne. Uczy poczucia współodpowiedzialności, samodyscypliny, koncentracji uwagi, radzenia sobie z sytuacją stresową, ćwiczy pamięć oraz daje satysfakcję z wykonanej pracy. Jest odpowiedni dla dzieci uzdolnionych, gdyż umożliwia rozwijanie ich predyspozycji, jak również dla tych, u których wykryto różne zaburzenia rozwojowe. Takim dzieciom daje możliwość wykazania się w różnych sytuacjach, chociażby podczas przygotowywania dekoracji. Tym samym powoduje wzrost wiary we własne możliwości.

Metody z wykorzystaniem programów komputerowych i tablicy interaktywnej

Współczesny nauczyciel powinien umieć korzystać z technologii informacyjnych zarówno w procesie kształcenia uczniów, jak i w wykonywaniu innych zadań związanych z pracą w przedszkolu.

W naszym przedszkolu nie ma pracowni komputerowej, ale mamy salę z tablicą interaktywną i staramy się w miarę możliwości z niej korzystać. Komputer nie jest w naszej pracy głównym narzędziem, ale pomocą w prowadzeniu zajęć. Staramy się urozmaicać zajęcia poprzez przygotowywane przez nas prezentacje multimedialne, oglądanie krótkich bajek animowanych, słuchanie utworów muzycznych, rozwiązywanie zadań multimedialnych dostosowanych do poziomu edukacyjnego dzieci, które rozwijają: spostrzegawczość (m.in. odnajdywanie różnic), koncentrację, pamięć (memo), kreatywność, znajomość barw i kształtów oraz logiczne myślenie (m.in. dopasowywanie kształtów, układanie elementów w całość, rozpoznawanie dźwięków).

Komputer wykorzystujemy też w przygotowywaniu uroczystości w przedszkolu, np.

prezentacje multimedialne: m.in. „3 Maja”, „ 11Listopada”, „Tydzień Regionalny”
nagrywanie bajek z udziałem dzieci- bajka muzyczna „Kopciuszek”
nagrywanie filmów z udziałem dzieci- „Hej kolęda, kolęda- wspólne kolędowanie Misiów i Krasnoludków”;

Choreoterapia

Choreoterapia to terapia poprzez ruch i taniec – swobodny, naturalny niczym niewymuszony. Jedynie inspirowany muzyką, podpowiedziami prowadzącego zajęcia i informacjami pochodzącymi z własnego ciała. Ruch wypływający z ciała w połączeniu z rytmem muzyki pomagają zharmonizować ciało, umysł i duszę. Choreoterapia, inaczej terapia tańcem, wykorzystuje naturalne zasoby każdego człowieka do ruchu w rytm muzyki.